Kəlamlar

Həzrət Peyğəmbərin (s) qısa sözlərindən

1- Adəm övladı qocaldıqda onda iki xüsusiyyət cavanlaşar: Tamah və arzu.

2- Ümmətimdən iki dəstə islah olunsa, ümmətim tamamilə islah olar; və fasid olsa, tamamilə fasid olar: Alimlər və hakimlər.

3- Siz hamınız (bir-birinizə) gözətçi və məs`ulsunuz.

4- Varla hamını razılaşdırmaq olmaz, lakin yaxşı əxlaqla olar.

5- Yoxsulluq bəladır, ondan pis cismin xəstəliyi və cismin xəstəliyindən də ağır ürək xəstəliyidir(mənəvi xəstəlik).

6- Mö`min həmişə hikmət axtarmaqdadır.7- Biliyin yayılmasının  qarşısını almaq olamaz.

8- İnsanın ürəyi çöldə ağac budağından asılan və külək qarşısında həmişə fırlanmaqda, alt-üst olmaqda olan bir lələyə bənzəyir.

9- Müsəlman odur ki, digər müsəlmanlar onun əli və dilindən amanda qalsınlar.

10- Yaxşı işə yol göstərən özü sanki o işi görür.

11- Hər yanan ürəyə nəhayəti olmayan mükafat vardır.

12- Cənnət anaların ayağı altındadır.

13- Qadınlarla davranışda Allahdan qorxun və onlara lazım olan  qayğını əsirgəməyin.

14- Hamının pərvərdigarı birdir və atası birdir, hamınız Adəmin övladısınız, Adəm (ə) də torpaqdandır. Allahın yanında sizin ən çox əziziniz lap çox yəqvalı olanınızdır.

15- İnadlı olmaqdan çəkinin, çünki onun səbəbi nadanlıq, nəticəsi isə peşmançılıqdır.

16- Camaatın ən pisi günahı bağışlamayan, səhvə göz yummayan kimsədir. Ondan da pis o adamdır ki, camaat onun əzab-əziyyətindən amanda olmaz və yaxşılığına ümid etməz.

17-Qəzəblənmə, qəzəbləndinsə, bir an Allahın qüdrətini düşün.

18- Səni tə`rifləsələr: “Ey Allah! Məni onların güman etdiklərindən yaxşı adam elə və məndən bilmədikləri günahı mənə bağışla və məni dediklərinə məs`ul etmə” −de.

19- Yaltaqların üzünə torpaq səpin.

20- Allah bir bəndənin xeyrini istəsə, onun nəfsini ona vaiz və rəbhər edər.

21- Mö`min adam keçirdiyi hər gecə-gündüzdə günahkar olduğunu güman edər.

22- Sənin ən böyük düşmənin nəfsi əmmarədir(pisliklərə əmr edən nəfs).

23- İgid odur ki, öz nəfsinə qələbə çalsın.

24- Öz varlığınıza yiyələnmək üçün, nəfsani istəklərinizlə mübarizə edin.2

5- Xoş o adamın halına ki, öz eyblərinə diqqət yetirməsi, onu başqalarının eyblərinə göz qoymaqdan çəkindirər.

26- Doğru danışmaq ürəyi arxayınlaşdırar, yalan danışmaq şübhə və pərişanlıq gətirər.

27- Mö`min asanlıqla sevər və sevilər.

28- Mö`minlər bir binanın hissələri kimi bir-birlərini qoruyurlar.

29- Mö`minlər dostluqda bir-biriləri ilə əlaqə saxlamaqda bir üzvü ağrayarkən qalan üzvləri də qızdırma və yuxusuzluğa düşən cism kimidir.

30- Adamlar daraq dişləri kimi bir-birilərilə bərabərdirlər.

31- Bilik öyrənmək hər müsəlmana vacibdir.

32- Nadanlıqdan pis yoxsulluq, ağıllı olmaqdan böyük sərvət və təfəkkürdən yüksək ibadət yoxdur.

33- Beşikdən qəbirədək elm öyrənin.

34- Çində olsa belə elmi axtarın.

35- Mö`minin şərəfi gecə oyaq qalmaqda, izzəti başqalarına ehtiyacsız olmasındadır.

36-Alimlər bilik susuzudurlar.

37- Vurğunluq adamı kar və kor edər.

38- Allahın əli camaatladır.

39- Pərhizkarlıq cismi və canı dincəldər.

40- Hər kim qırx gün Allah üçün yaşasa, hikmət bulağı ürəyindən dilinə axacaqdır.

41. Öz ailəsi ilə yaşamaq Allah yanında məscid bucağını kəsməkdən (ibadətlə məşğul olmaqdan) üstündür.

42- Sizin ən yaxşı dostunuz eyblərinizi sizə göstərəndir.

43- Biliyi yazı ilə əldə edin.

44- Ürək islah ounmayınca iman yaranmaz, dil islah olmazsa, ürək islah olmaz.

45- Birinin ağılını sınamayınca, müsəlman olmağına məhəl qoymayın.

46-Yalnız ağılla yaxşılıqlara çatmaq olar. Ağılı olmayan dindən boşdur.

47- Cahillərin dinə vurduqları ziyan günahkarların ziyanından çoxdur.

48- Ümmətimin hər bir ağıllısına dörd şey zəruridir: Biliyə qulaq asmaq, onu saxlayıb yaymaq və ona əməl etmək.

49- Mö`min bir deşikdən iki dəfə sancılmaz. (çalınmaz).

50- Mən öz ümmətim üçün yoxsulluqdan deyil, tədbirsizlikdən qorxuram.

51- Allah gözəldir və gözəlliyi sevər.52- Allah peşə sahibi olan mö`mini sevər.

53- Yaltaqlıq mö`minə yaraşan  xüsusiyyət deyil.

54- Güclü olmaq qolda deyil, öz qəzəbinə qalib gəlməkdədir.

55- Camaatın ən yaxşısı başqalarına faydalı olanlardır.

56- Sizin ən yaxşı eviniz bir yetimin izzətlə yaşadığı evdir.

57- Halal sərvətin yaxşı adam əlində olması çox gözəldir.

58- Ölümlə qırılan əməl üç vəsilə liə qırılmaz: Ardıcıl olan xeyir işlər, həmişə faydalı olan bilik və ata-anaya xeyr dua edən saleh övlad.

59- Allaha pərəstiş edənlər üç qrupdurlar: Biri qorxudan ibadət edənlər. Bu, qulların ibadətidir. Digəri mükafat tamahı ilə ibadət edənlərdir.Bu, tacirlərin ibadətidir. Digəri isə yalnız Allaha görə ibadət edənlər. Bu da azadələrin ibadətidir.

60- Üç şey iman nişanəsidir: Yoxsul olmasına  baxmayaraq başqalarına əl tutmaq, başqasının xeyri naminə  öz haqqından keçmək və elm sorağında olanlara  elm öyrətmək.

61- Məhəbbət ipinin möhkəmlənməsi üçün öz dotluğunu yoldaşına göstər.

62- Dinin afəti üç şeydir: Pis iş görən fəqih, zalım rəhbər və nadan müqəddəs.

63- Camaatı dostlarından tanı. Çünki insan özü ilə eyni səviyyədə olanı sevər.64- Gizli günah, günah edənə, aşkar günah isə cəmiyyətə ziyan vurar.

65- Dünya işini yaxşılaşdırmağa çalışın, ancaq axirət işində elə olun ki, sanki sabah buradan köçməlisiz.

66- Ruzini yerin tərkində axtarın.

67- Əcəb! Əksər insanlar özlərini tə`rifləməklə dəyərlərini azaldar, təvazökarlıqla isə məqamlarını artırarlar.

68- İlahi! Mənim ruzimi qocalanda və ömrümün  sonunda bağışla.

69- Övladın atanın boynünda olan haqlarından bəziləri ona yaxşı ad qoyması, yazmaq öyrətməsi və büluğ həddinə çatdıqda onu evləndirməsidir.

70- Qüdrət sahibi qüdrəti öz xeyrinə işlədər.

71- Əməl tərəzisinə qoyulan ən ağır şey gözəl əxlaqlı olmaqdır.

72- Ağıllı adam üç şeyə diqqət yetirməlidir: Güzəranını yaxşılaşdırmağa, axirət gününə hazırlıq görməyə və halal eyş-işrətə.

73- Xoş olsun malın çoxunu başqaalrına bağışlayan və sözün çoxunu isə özü üçün saxlayan şxslərin halına.

74- Ölümü xatırlatmaq bizi hər hansı bir öyüd verən şəxsdən  ehtiyacsız edər.

75- Əfsus! Nə qədər hakim olmaq tamahı, mənsəbpərəstlik, nə qədər əzab-əziyyət və peşmançılıq var!

76- Pozğun alim ən pis adamdır.

77- Pis iş görən şəxslər hakim olan zaman və ağılsızlar əzizlənən yerdə nəsə bir bəla gözlənilməlidir.

78- Qarğış olsun öz yükünü başqalarının çiyninə qoyan şəxsə.

79- İnsanın gözəlliyi onun sözündədir.

80- İbadət yeddi növdür və bunlardan ən üstünü halal ruzi istəməkdir.

81- Hər bir cəmiyyətdə olan  ucuzluq və adil hökumət Allahın razılığınn nişanəsidir.

82- Hər bir qövm malik olduğu hökumətə layiqdir.

83- Söyüş vermək yalnız  camaatın nifrətini qazanmağa səbəb olar.

84- Bütpərəstlikdən sonra mənə qadağan olan işlərdən biri də  xalq ilə qarş-qarşıya durmamaqdır.

85- Ölçülməmiş görülən işdə ziyan ehtimalı çoxdur.

86- Camaatla saziş etmək ne`mətindən mahrum olan şəxslər bütün yaxşılıqlardan məhrum olacaqdır.

87- Başqalarından hətta bir diş çöpü belə istəməyin.

88- Allah, bir bəndəsini dostları arasında müəyyən üstünlükdə görməyi sevməz.

89- Mö`min üzügülər və zarafatcıl, münafiq isə qaş-qabaqlı və qəzəblidir.

90- Pis fal vurduqda, öz işini davam etdir, pis güman etdinsə, unut və paxıl oldunsa, özünü saxlayan ol.

91- Bir-birinizin əlinizi dostcasına sıxın, çünki bu iş ədavəti ürəkədn silər.

92- Müsəlmanların işini islahı uğrunda  fikirləşmədən gecələyən adam müsəlman deyildir.

93- Üzügülərlik nifrəti ürəkdən silər.94- Camaatdan qorxmaq həqiqəti deməyinizə mane olmasın.

95- Xalqın ən ağıllısı başqaları ilə yaxşı davranan adamdır.

96- Ürəklərinizin bir olması üçün bir səviyyədə yaşayın. Bir-birinizə mehriban olmaq üçün bir-birinizlə əlaqədə olun.

97- Adamlar, ölüm çatdıqda, onlardan qalan sərvətdən, mələklər isə o dünyaya göndərdikləri xeyir əməldən soruşurlar.

98- Allahın yanında halalların ən  nifrətlisi təlaqdır.

99- Ən yaxşı əməl cəmiyyətdə islah aparmaqdır.

100 İlahi! Mənim biliyimi gücləndir və dözümlə mənə bəzək ver, pərhizkarlıqla əzizlə və sağlamlıqla gözəlləşdir.