Rəsulullah » Ailə

Peyğəmbərin (s) babalarının etiqadı

Niyam — Sun, 19 Oct 2008 17:09:43 +0000

Peyğəmbər (s) nəslinin etiqadı diqqət ediləsi mövzulardandır. Qələm əhli bu mövzuya toxunmuş, müxtəlif, bəzən isə qərəzli fikirlər söyləmişlər. Bəziləri şiələr kimi inanır ki, Peyğəmbərin (s) ata-babası müvəhhid-təkallahçı olmuş və büdpərəstliyə, şirkə aldanmamışlar. Lakin əksər sünnə əhli Peyğəmbərin (s) bütün babalarının müvəhhid olduğunu qəbul etmirlər. («ərəbi İtqan» 1-ci cild).
Şiələr inanır ki, Peyğəmbər (s) əsli daim pak, günahlardan uzaq, Allahçı ailələr olmuşdur. Küfrlü və şirkli bir nəsildən belə bir əzəmətli şəxs törəyə bilməzdi. Şiələrin digər inamları kimi bu inamının da əsası maarif kövsəri, hər cür nöqsandan uzaq Quran və əhli-beytdir.
Səduq (r) buyurur: «Şiələrin etiqadına görə Adəmdən Əbdüllaha qədər Peyğəmbərin (s) babaları hamısı müsəlman olmuşlar».
əminül-islam buyurur: «Peyğəmbər babalarının Adəmə qədər müvəhhid olmasını şiələr doğru bilir».
Məclisi (r) buyurur: «Şiə bu inamla şərikdir ki, Peyğəmbərin (s) Adəmədək babaları müvəhhid olub» («Bihar» 15-ci cild). Dini əsərlər və tarixi mənbələr bu baxışı təsdiq edir. Bu dəlildən sonra digər baxışların şərhinə ehtiyac qalmır. Bu dəlillərə bütün şübhələr və ittihamlar puç olur. İttihamların çoxu ədnandan sonraya aiddir. Ondan əvvəlki dövrdə İbrahim dindən sapmalar qeyd edilir. Çünki imam Sadiqdən (ə) etibarlı bir rəvayətdə nəql olunur ki, İsmail övladları ədnanın dövrünədək ilahi dində olmuşlar. Ədnanın dövründən sonra peyğəmbərlər arasındakı fasilə böyük olduğundan sapıntılar meydana çıxdı. Ədnana qədər Allah evinin müdiriyyəti İsmail övladlarına məxsus idi. Onlar həcc mərasimi keçirirdilər. («Bihar» 15-ci cild). Hər halda Peyğəmbərin (s) əcdadlarının müvəhhidliyinə (ədnandan Əbdüllaha qədər) dəlil göstərə bilsək, şiənin əsil etiqadı yaxşıca aydınlaşar. Buna Quran, rəvayət, tarixdən bir neçə sübut gətirmək olar:
1-əvvəlcə bunu qeyd etmək olar ki, İbrahim-xəlil (ə) Kəbəni bərpa etdikdən sonra Allaha öz istəklərini bildirdi. İstədi ki, övladları büdpərəstlikdən uzaq olsun, ailəsindən namazı yaşadanlar olsun, onlardan xalqa rəhbərlər seçilsin. Allah-taala İbrahimin (ə) dualarını qəbul etdi. Onun nəslindən peyğəmbərlər, ilahi rəhbərlər, dünya risalətli elçi seçildi və digər duaları da qəbul oldu. Əgər bu dualar heç olmaya bəzi İbrahim övladları haqqında qəbul oldusa, bu şiə həzrət Məhəmmədin (s) babalarından daha ləyaqətli kim ola bilərdi?!
Bu duaların qəbulu həzrət Peyğəmbərin (s) babalarını xatadan kənar olduğunu təkid etmirmi? Məkkə əhalisi üçün bütpərəstlik kənardan gətirilmiş bir məram idi və heç bir mötəbər sənəddə onun Peyğəmbər (s) əcdadına aidiyyatı sübut edilməyib. Məkkə əhalisinin təbii həyatı İbrahim dinində idi. Bu şəraitdə istənilən bir şəxsi bu dindən kənar etmək üçün dəlil lazımdır. Qeyd etdiyimiz kimi, büdpərəstlik rəsmi şəkildə Peyğəmbərin (s) ona altıncı babası İlyasın nəvəsi əmrunun zamanında qeyd edilir. İlyasın üç oğlu vardı: Mədrəkə, Tabixə, Qəmə. Əmru Qəmənin oğludur. Peyğəmbər (s) Mədrəkənin nəslindəndir. Bu nəsil adsız deyildir ki, onun dini kiminçünsə qeyri-mümkün olsun. Məhşur adamların bütün xüsusiyyətləri hamıya aşkar olur. Belə bir məhşur şəxs bütpərəst olsaydı, hökmən mötəbər tarixi sənədlərdə qeyd edilərdi. Hansı ki, yersiz ittihamlar vardır. Qeyd edilənlər «Şüara» surəsinin 2-ci ayəsinin məzmunu ilə uyğundur – Allahın Rəsulu (s) bir səcdə edənin sülbündən digər bir səcdə edənin sülbünə ötürüldü.
2-Çoxlu rəvayətlər həzrət Peyğəmbərin (s) əcdadının paklığını təsdiq edir. (Rəvayətlər çox olduğundan onların mənbəsini araşdırmağa ehtiyac qalmır). Məaz ibni Cəbəl Peyğəmbərdən (s) nəql edir: «Sübhan Allah dünyanı yaratmadan yeddi min əvvəl məni, əlini, Fatiməni, Həsən və Hüseyni yaratmışdır. O zaman bizi Adəmin və digər ata-analarımızın sülbündən qərar vermiş və bizə heç bir şirk və küfr tozu dəyməmişdir». («Bihar» 15-ci cild).
3-əbuzər Ğəffari Peyğəmbərdən (s) belə nəql edir: «İbrahim oda atılanda biz onun sülbündəydik və daim paklıq sülbü ilə ötürülüb Əbdül Mütəllibə yetişmişik. Sonra iki yerə ayrılıb, Əbdüllah və Əbu Talib sülbündə qərarlanmışıq». Qəti şəkildə müşrik sülbünü pak adlandırmaq olmaz.
4-Digər bir rəvayət də həmin üçüncü rəvayətdir ki, «Adəm xəlq olanda Allah-taala bizi (Peyğəmbər (s)) onun sülbündə qərar verdi. Beləcə, pak bir sülbdən digərinə, pak bir bətndən o birinə ötürüldük və Əbdül Mütəllibə yetişdik».
5-İmam Sadiqdən (ə) digər bir rəvayətə görə həzrət Peyğəmbər və əli (ə) Əbdül Mütəllibə yetişənədək daim pak sülblərdə olmuşdur.
6-Həzrət Peyğəmbərdən (s) nəql olunmuşdur ki, Allah-taala bizi dünyaya gələnədək daim pak sülb və bətnlərdən ötürülmüşdür və heç bir cahiliyyət çirkinliyi bizi bulaşdırmamışdır. Hansı cahiliyyət çirkinliyi şirkdən daha pisdir?!
7-Həmin məzmunda digər bir rəvayətə görə imam Sadiq (ə) nəql edir ki, Allah-taala Peyğəmbərə salam göndərdi və buyurdu: Sənin gəldiyin sülbə, səni doğan bətnə, səni tərbiyə edən qucağa atəşi haram etmişəm. Aydındır ki, müşrik, insana atəş haram deyil.
8-Allah-taala həzrət Peyğəmbərə (s) bildirdi ki, sənin gəldiyin sülbə, səni doğan bətnə, səni doyuran sinəyə, səni tərbiyə edən ağuşa atəşi haram etmişəm.
9-Bəzi rəvayətlər Allah Rəsulunun (s) bəzi acdadına şahidlik edir. Peyğəmbər (s) buyurmuşdur: «Rəbiə və Məzr haqqında pis söz deməyin, çünki onların hər ikisi müsəlman və İbrahim dinində idilər».
10-İlyas barədə buyurulur: «İlyas mömin idi, onun haqqında pis söz deməyin». İlyas İbrahim dininə qarşı bidətlərə müxalifətçilik etmişdir. O Bəni-ismailin İbrahimə qarşı bidətlərinə etiraz edən ilk şəxsdir.

PEYĞƏMƏBRİN (S) ÖVLADLARI

Niyam — Fri, 17 Oct 2008 17:04:50 +0000

Həzrətin (s) üç oğlu və dörd qız övladı olmuşdur. Oğlanlar – Qasim (Peyğəmbər bu münasibətlə «əbül-qasim» adlanmışdır, Qasim iki yaşında ikən Məkkədə vəfat etmişdir), Əbdüllah (besətdən sonra anadan olub, ona görə də «Təyyib», «Tahir» ləqəbləri var. Məkkədə vəfat edib və onun ölümündən sonra As ibni Vail Peyğəmbəri sonsuz adlandırıb), İbrahim (Mədinədə Qibtiyyə Mariyədən olub, Hicrətin onuncu ilində on yeddi aylığında vəfat edib, Bəqidə dəfn olunub. Tarixdə yazıldığına görə həzrət (s) onun ölümünə ağlayıb, «qəlbim yanır» deyib). İbrahimin məzarı ziyarətgahdır. Həzrətin Xədicədən olan övladlarını Qasim, Təyyib, Tahir kimi qeyd ediblər. Amma belə görünür ki, Təyyib və Tahir adları hər ikisi Əbdüllaha aiddir.
Peyğəmbərin (s) qızları:
-Zeynəb Peyğəmbərin böyük qızıdır. İzdivacdan beş il sonra doğulub. Öz xalası oğlu əbül-as ibni Rəbi ilə ailə qurub, Hicri səkkizinci ildə vəfat edib. Bəzi yazılara görə Fatimədən sonra əli (ə) ilə ailə qurub.
-Rüqəyyə islamdan əvvəl doğulub. Əvvəlcə əbu Ləhəb oğlu Utbə ilə ailə qurub. «Təbbət» surəsi nazil olandan sonra əbu Ləhəbin göstərişi ilə toydan qabaq ayrılıb. Sonra Osman ibni əfan ilə izdivac edib. Hicri ikinci ilidə dünyasını dəyişib.
-Ümmi Gülsüm də Məkkədə doğulub. Bacısı kimi əbu Ləhəbin digər oğlu ətibə ilə izdivac edib. «Təbbət» surəsindən sonra ayrılıb. Rüqəyyənin vəfatından sonra Osmana ərə gedib. Hicri üçüncü ildə vəfat edib.
-Fatimeyi-Zəhra (s) besətdən beş il sonra doğulub. Hicrətdən iki ay sonra Mədinədə əli (ə) ilə ailə qurub. Həzrətdən (s) sonra onun yeganə yadigarıdır.
ÖTƏNLƏRƏ BİR BAXIŞ
Bura qədər islamdan əvvəlki ərəb mədəniyyət qaynaqları və Məkkə şəhərinin tarixinə əsasən Qüreyşin etiqadı və bütpərəstliyin Məkkəyə qayıdışı araşdırıldı. Eləcə də, peyğəmbər nəslinin etiqadına, onu ata və anasını həyatına, peyğəmbərlikdən əvvəlki həyat sətirlərinə nəzər salındı. Ötən bəhsdə də Peyğəmbərin (s) dinindən və həyatından danışılmışdı. Nəhayət, onun izdivaclarına, evlənmə səbəblərinə, övladlarının sayına işarə edildi. Əsas məqsədimiz isə qarşıdakı hissələrdə işıqlanacaq.

PEYĞƏMƏRİN İZDİVACLARI

Niyam — Fri, 17 Oct 2008 16:52:13 +0000

Nə qədər ki, Xədicə sağ idi həzrət Peyğəmbər (s) başqa qadınla evlənməmişdi. Xədicənin vəfatından sonra Peyğəmbər (s) on dəfədən çox evlənmişdir. İmam Sadiqdən (ə) nəql olunmuşdur ki, həzrət (s) on beş qadınla evlənmiş, onlardan ikisi ilə yaxınlığı olmamışdır. («Vəsail» 14-cü cild).
1-Sudə Zəmə qızı Peyğəmbərin Xədicədən sonra evləndiyi ilk qadın idi. O, hicrətdən sonra Ömərin xilafətinin axırlarında və ya 54-cü ildə vəfat etmişdir.
2-Əbu Bəkrin qızı Ayişə Sudədən sonra Məkkədə altı yaşında Peyğəmbərə (s) əqd olunmuşdur. Yalnız hicrətdən sonra Peyğəmbərin (s) evinə köçmüşdür. Peyğəmbərin evləndiyi qadınlar arasında yalnız Ayişə bakirə olmuşdur. O, Hicrətin 57-ci, ya da 58-ci ilində vəfat etmişdir.
3-Həfsə Ömər qızı, əri Xüneys Ühüd döyüşündə yaralanıb öləndən sonra Hicrətin üçüncü ili Peyğəmbərə ərə gedir. Ya 28, ya 41, ya da 45-ci ildə vəfat etmişdir.
4-«Ümmül-məsakin», Xəzimə ibni Haris qızı Zeynəb – Ühüd döyüşündə şəhid olmuş Əbdüllahın ibni Cəhşin arvadı. Peyğəmbər (s) Həfsədən sonra onunla evləndi. İki-üç ay sonra vəfat etdi.
5-«Ümmü-həbibə» kimi tanınmış Rəmlə əbu Süfyan qızı. Həbəş səfərində əri məsihiliyi qəbul etdiyindən Nəccaşinin vasitəsi ilə Peyğəmbərə əqd olunub və Hicri 44-cü ildə vəfat edib.
6-Əri Əbu Sələmə Ühüd döyüşündə yaralanıb şəhid olmuş «Ümmü-sələmə» əbu Üməyyə qızı. O, Peyğəmbərin bütün qadınlarından sonra 59-62-ci illər arasında vəfat edib.
7- Peyğəmbərin (s) təklifi ilə Zeydə əqd olunmuş Cəhş qızı Zeynəb. Zeyd onu boşadıqdan sonra ilahi vəhyə görə Peyğəmbərə ərə getmişdir. O, Hicri 20-ci ildə vəfat etdi. O, daim digər qadınlar yanında öyünərək deyirdi ki, sizi atalarınız həzrətə ərə verib, mən isə ilahi vəhylə gəlmişəm.
8-Cəvriyə Haris qızı, Hicri 5-ci ildə Bəni-müstələq döyüşündə əsir düşdü və əsgərlərdən birinə qənimət verildi. O, öz sahibi ilə isrət kəsdi ki, qiymətini ödəyəcəyi təqdirdə azad edilsin. Sonra Peyğəmbər (s) bu qiymətin ödənməsi üçün müraciət etdi. Həzrət (s) həmin məbləği ödəyib, onunla evləndi. Bu evlənmə çoxlu əsirlərin azad olunmasına səbəb olud.
9-«Ümmü-şərik» kimi tanınmış Uzilə Cabir ibni Həkim qızı. O, özünü mehriyyəsiz olaraq Peyğəmbərə (s) bağışladı.
10-Səfiyyə Həyy ibni Xəttab qızı, Harun peyğəmbərin (s) ????? nəvələrindən idi və Xeybər döyüşündə əsir düşmüşdü. Həzrət (s) azad etdikdən sonra onunla evləndi. O, Hicrətin 50-ci ilində vəfat etdi.
11-Məymunə Haris ibni Həzn qızı yeddinci ildə Ümrətül-qəza səfərində Peyğəmbərlə (s) izdivac etdi və 51-ci (63-66) ildə vəfat etdi.
12-Qibti padşahı Məqvəqis tərəfindən Peyğəmbərə (s) hədiyyə edilmiş Mariyə. Bəzi qadınlar yalnız həzrətə əqd olmuş və ya onun kənizi olmuşlar. Amma bu evlənmələr həyata keçmişdir və onların adı tarixdə qeyd edilib. Xədicədən başqa həzrətin əksər qadınları Mədinədə Bəqi qəbristanlığında dəfn edilmişlər. Onların qəbri hal-hazırda da tanınır və ziyarət edilir.
ZƏHƏRLİ QƏLƏMLƏR
Dörddən artıq qadınla daimi evlənmək yalnız peyğəmbərə xas olan ilahi hökmlərdəndir. Başqaları daimi nikahla eyni vaxtda dörddən artıq qadınla evlənə bilməzlər. Düzgün təhlillərlə bu sayaq məsələlərin izahı müəyyən şübhələrə cavab verə bilər. Peyğəmbərin (s) izdivaclarının səbəbləri haqqında düşmənin zəhərli qələmləri xeyli iş görür. İnsanlar çaşdırılır, həqətdən yayındırılır. Bəziləri həddi aşaraq Peyğəmbərin (s) izdivaclarını nəfsani istəklərlə əlaqələndirmişlər. Qəti şəkildə bunu inkar etmək olar. Öz cavanlıq dövrünü, ömrünün iyirmi beş ilini qırx yaşlı iki dəfə ərdə olmuş qadınla keçirən bir şəxs ömrünün son on üç ilində müxtəlif izdivaclar edirsə, bunu hansı əsasla nəfsani istəklərlə bağlamaq olar?! Beləcə, yalnız düşmən, alçaq, nadan qələmlər bu sayaq izahatlara cəhd edirlər. Bu nöqtəyə diqqət edərək digər səbəbləri araşdırmaq lazım gəlir.
İZDİVACLARIN SƏBƏBİ
Yazılarda Peyğəmbərin (s) izdivaclarının bəzi xüsusiyyətlərinə işarə edildi. Həzrət (s) normal bir insan kimi cinsi ehtiyacının ödənməsində izdivac yolundan istifadə etmişdir. Həm həzrət özü, həm də səhabələr, xüsusi ilə də cavanlar asanlıqla evlənərdilər. Hansı ki, bu gün evlənmək ən çətin ailə və cəmiyyət müşkillərindəndir. Keçmiş söhbətlərimizdən aydın olduğu kimi həzrətin izdivaclarının dini əhəmiyyəti də olmuşdur. Məsələn, qəlblərin alınmasında, ictimai mövqeyə malik ailələrlə, əbu Bəkrlə, Ömərlə, əbu Süfyanla qohumluğun ictimai əhəmiyyəti vardı.
Bəzi izdivacların fiqhi əhəmiyyəti vardır. Məsələn, özünü mehriyyəsi olaraq həzrətə hədiyyə etmiş «Ümmü-şərik»lə izdivac. Quran da bunu peyğəmbər xüsusiyyəti kimi bilir: «Yalnız sənə məxsus olaraq, özünü peyğəmbərə bağışlayan hər hansı bir mömin qadını sənə halal etdik». (“Əhzab» 50).
Zeyddən təlaq almış Cəhş qızı Zeynəblə izdivacın da fiqhi səbəbləri vardır. Xədicənin qardaşı oğlu Həkim ibni Hizam Şamdan gətirdiyi qullardan bir olan Zeydi Xədicəyə bağışladı. Sonra həzrətin istəyi ilə Xədicə onu həzrətə bağışladı. Peyğəmbər (s) hədiyyə olaraq aldığı Zeydi azad etdi. Sonralar Zeydi «peyğəmbər oğlu» deyə çağırardılar. Adamlar elə qəbul etmişdilər ki, oğul çağırılan da oğul kimidir və onun boşadığını almaq olmaz. Quran bu səhv fikri rədd edir: «Məhəmməd aranızdakı kişilərdən heç birinin atası deyildir. O, Allahın Rəsulu və peyğəmbərlərin sonuncusudur». (“Əhzab» 40). Zeydin boşadığı qadınla evlənmək barədə buyurulur: «Zeyd zövcəsi ilə əlaqəsini kəsdikdə səni onunla evləndirdik ki, möminlər oğulluqlarının («oğul» çağırdıqları) boşadığı qadınlarla evlənə bilsinlər» (“Əhzab» 37). Əgər bu hökm təkcə Quranda deyilsəydi, bəhanələrlə başqa cür yozula bilərdi. Lakin Peyğəmbər (s) özü bu hökmə əməl edəndən sonra bütün şübhələr alt-üst oldu.
Digər Peyğəmbər zövcələri haqqında bunu demək olar ki, kimsəsiz, imkansız qadınlar idilər. Həzrət (s) onlarla evlənərək digər bir ictimai faydalı əməli qayda qoydu. Bir əsir qadınla Peyğəmbərin (s) evlənməsi bir çox digər əsirlərin azad olmasına gətirdi. Bəli, uyğun izdivaclar sadalanan şəraitlərdə həyata keçmişdir. Bu şərtlər içində yalnız nəfsani istəyə yer yoxdur!
QURANDA PEYĞƏMBƏR ZÖVCƏLƏRİ
Peyğəmbərin (s) zövcələri vəhy evinə bağlıdırlar. «Nur» surəsində buyurulur: «Həmin ev ki, Allahın izni ilə uca mərtəbəlidir və onda Allah adı zikr edilir». Elə buna görə də Peyğəmbər zövcələri yüksək mövqeyə malik olmuşlar. Eləcə də bu yüksək mövqe onların öhdəsinə xüsusi vəzifələr qoymuşdur.
Quran peyğəmbər zövcələrini müsəlmanlara ana bilir: «Onun zövcələri sizin analarınızdır». Bu qadınlar fiqhi bir hökmdə anadırlar və onlarla evlənmək başqaları üçün daim haramdır. Başqa bir ayədə bu hökm bir daha təsdiqlənir: « Peyğəmbərdən sonra onun zövcələri ilə evlənmək heç zaman sizə halal deyil» (“Əhzab» 3).
Quran peyğəmbər qadınlarının uca mövqeyinə görə onları bütün çirkinliklərdən paklayır. Bu qadınlar pak və təqvalı insanlar kimi tanıtdırılır. Hətta bu qadınlardan birinə böhtan atıldıqda Quran özü onların müdafiəsinə qalxır. Çünki bu böhtanlar bir şəxsə qarşı yox, bütün vəhy evinə qarşı yönəlmişdir. Ona görə də bu məsələ çox əhəmiyyətlidir. Vəhy evi və rəhbərlik hər zaman pak olmalıdır. Bu həqiqətlər xalqa da aydın olmalıdır. Xalq bilməlidir ki, xalqa rəhbərliyi öhdəsinə götürmüş Peyğəmbər ətrafı bütün nöqsanlardan pakdır. Xalq onlara inanmalı, onları özünə nümunə götürməlidir. Quranın bu müdafiəsi qadınlardan çox vəhy evinə aiddir.
QURANDA PEYĞƏMBƏR (S) ZÖVCƏLƏRİNİN MÜDAFİƏSİ
Peyğəmbər (s) səfərə çıxanda, hətta müharibəyə gedəndə bəzi zövcələrini özü ilə aparardı. Bəzən də kimin gedəcəyi püşklə təyin olunardı. Döyüşlərdən birində Ayişə Peyğəmbərin (s) yanında idi. Yolda dayanarkən Ayişə paklanmaq üçün karvandan arxada qalır. Kəcavə Ayişəsiz dəvəyə qaldırılır və karvan yola düşür. Ayişə qayıdarkən boyunbağısının qırılıb düşdüyünü görür. Boyunbağını axtarmaq üçün geri qayıdır. Yolda məlum olur ki, Ayişə kəcavədə yoxdur. Bir müddət sonra Səfvan ibni Mətəl oradan keçərkən Ayişəni görür və onunla kəlmə belə kəsmədən dəvəsini yatırdıb Ayişəni dəvəyə mindirir və karvana çatdırır. Ayişə və Səfvan haqqında böhtançıl adamlar söz-söhbətə başlayırlar. Xüsusi ilə Mədinədə şayələr yayılır. İttiham olunanlar, xüsusi ilə Ayişə möhkəm narahatçılıq keçirir. Peyğəmbərsə bu barədə susur və böhtanlar onu incidir. Ayiəşənin günü göz yaşları içində keçir, yuxusu ərşə çəkilir. O, tənhalığa çəkilib, Allahdan yardım diləyir. Sübhan Allah Ayişə haqqında deyilənlərin böhtan olduğunu belə təsdiqləyir: «Həqiqətən Ayişə haqqında yalan xəbər gətirənlər öz içərinizdə olan bir zümərdir. Onu pis bir şey zənn etməyin. O, bəlkə də sizin üçün xeyirlidir». («Nur» 11). Quran bununla vəhy evinə bağlı olanların, rəhbərlərin əhəmiyyətini nəzərə çatdırır. Çox adamlara böhtan atılır, amma Quran müdaxilə etmir. Amma Peyğəmbər zövcələrinə böhtan deyiləndə Quran onları paklayır. Bu onların hüquqi şəxsiyyətlərinə verilən əhəmiyyətdir.
HÜQUQİ ŞƏXSİYYƏT
Allah-taala bu məsələyə əhəmiyyət verdiyi üçün Peyğəmbərin (s) qadınlarına yol göstərir və onların hüquqi şəxsiyyətini aşkar bəyan edir. Onlara xatırladır ki, siz başqaları kimi deyilsiniz. Siz rəhbərlik evinə bağlısınız. Xalq başqalarından gözləmədiyini sizdən gözləyir. Əlbəttə ki, bu göstərişlər təkcə Peyğəmbər qadınlarına aid deyildir. Quran ayələri müəyyən məkan və müəyyən şəxslər üçün məhdudlaşa bilməz. Quran bəşəri və əbədi bir hidayət kitabıdır. Bu göstərişlər rəhbərlik məqamına, islami nizama bağlı bütün şəxslərə aiddir. Bütün məsullar və onlara bağlı olanlar, dini addan faydalananlar hər zaman bu göstərişləri rəhbər tutmalıdırlar. Qısası, bu göstərişlər bütün hüquqi şəxslərə aiddir. Həqiqi şəxsiyyətdən əlavə hüquqi şəxsiyyətə malik olanlar öz rəftarlarına, evlərinə, miniklərinə, paltarlarına, süfrələrinə başqalarından daha çox fikir verməlidirlər. Çox vaxt onlar mübah şeylərdən də çəkinməlidirlər. «Sizdən hər kim Allaha və Rəsuluna itaət edib yaxşı ilər görsə, onun mükafatını ikiqat verərik». (“Əhzab» 31).
«Ey Peyğəmbər zövcələri, Allahdan qorxacağınız təqdirdə siz qadınların heç biri kimi deyilsiniz» («Əhzab» 32). «Siz ey peyğəmbər zövcələri, sizin hansı biriniz açıq-aşkar bir çirkin iş görsə onun əzabı ikiqat olacaq» (“Əhzab» 30). Bu «uyğun cəza olaraq» ayəsinə («Nəbə» 16) zidd deyil. İki cəza qazancı fərqli baxımlardandır.
Quran rəhbərlik evinin şəninə, adına o qədər əhəmiyyət verir ki, belə müraciət edir: Ya şən və adı qorumaqla Peyğəmbərlə olun, ya da Peyğəmbərdən və rəhbərlikdən uzaqlaşın. Rifah istəyi ilə peyğəmbər ardıcıllığı yanaşı ola bilməz. Bu iki şey bir yerdə mümkün deyil. Diqqət edin: «Ya Peyğəmbər, zövcələrinə de ki, əgər dünya rifahı və bər-bəzək istəyirsinizsə, qoy Peyğəmbər sizin haqqınızı ödəyib boşasın». Rəhbərlik evində rifah mümkün deyil: Yox, axirət həyatını istəyirsinizsə, Allah içərinizdən yaxşı işlər görənlər üçün böyük bir mükafat hazırlaşmışdır» (“Əhzab» 29). Quranın müraciətləri diqqəti bu nöqtəyə yönəldir ki, siz Peyğəmbər zövcəsi olduğunuz üçün başqalarından daha diqqətli olmalı, cahil əməllərdən çəkinməli, xalq arasında cahil adətlərlə görünməməlisiniz: «Öz evlərinizdə olun, məclislərdə cahiliyyət dövrünün qadınları kimi görünməyin» (“Əhzab» 33).
Peyğəmbərin (s) qadınları bu göstərişləri ürəkdən qəbul etdilər; öz əməl və rəftarlarına diqqətli oldular. Söz yox ki, Peyğəmbərin vəfatından sonra Ayişə bu göstərişlərindən çıxıb, müxalifət bayrağı qaldırdı. Cəməl döyüşü fitnəsində əlinin (ə) cavan hökumətinə qarşı çıxdı. Əlbəttə ki, yuxarıdakı ayədən belə nəticə çıxarmaq olmaz ki, qadın ictimai məsuliyyətlərdən kənarda olmalıdır. Bu məsələnin izahı «Fatimə həyat idealı» kitabında şərh edilib.
Hər halda Quran yolu ilə düşünənlər, əməlini Qurana uyğunlaşdırmaq istəyənlər Peyğəmbəri (s) özlərinə nümunə götürürlər. Bu hüquqi şəxsiyyətə malik olanlara daha çox aiddir və onlra bu məsələyə ciddi yanaşmalıdırlar. Belə şəxslər deyilənlərə sübut istəsələr, həmin ayə şəri dəlil ola bilər.

XƏDİCƏ

Niyam — Fri, 17 Oct 2008 16:43:49 +0000

Cahiliyyət dövründə Tahirə adlanan Xədicə Məkkənin tanınmış və dindar qadınlarından idi. Əbu Cəhl, əbu Süfyan, Üqbə ibni əbu Məit, Səlt ibni əbu Yəhab kimi admalar ona elçiliyə gəlmiş, amma Xədicə onlarda evlənmə üçün zəruri keyfiyyətləri görmədiyi üçün razılıq verməmişdi. («Bihar» 16-cı cild). (Amma Məhəmməd-əmindən elçiliyi razılıqla qəbul etdi). Xədicə şərafətli bir ailədən idi və Peyğəmbərin dördüncü babası Qəsada onunla bağlanırdı. Xədicə ilahi qadınlardan idi və onun haqqında rəvayətdə nəql olunmuşdur: «Allah dörd qadını seçmişdir: Məryəm, Asya, Xədicə və Fatimə» («Bihar» 15-ci cild). Peyğəmbərin özündən və həzrət əlidən sonra Xədicə müsəlmanlığı qəbul etmiş ilk şəxsdir. Əlidən (ə) belə nəql olunub: «İlk islam olmuş evdə cəmi üç nəfər vardı: Peyğəmbər (s), Xədicə, üçüncü isə mən». Həzrət Peyğəmbərdən (s) bu xanım haqqında belə nəql olunub: «Xədicə kimisi harada tapılar. O, mənim risalətimi elə bir vaxt təsdiq etdi ki, xalq bu böyük fəzilətlə düşmənçilik edirdi». Bu fəzilətdə birinci olmaq bəşəriyyət üçün fəxrdir. Peyğəmbərlə (s) Xədicə təqribən iyirmi beş il bir yerdə olmuşlar. Həzrətin (s) əksər övladları bu böyük qadından olmuşdur. Xədicə besətin onuncu ili Məkkədə 65 yaşında vəfat etmişdir və Məkkədə «Cənntül-məlai» qəbristanlığında dəfn olunmuşdur. Onun qəbri bu gün də ziyarət edilir.

AMƏNƏ

Niyam — Fri, 17 Oct 2008 16:24:19 +0000

Vəhəb ibni Mənaf qızı Amənə ana tərəfdən «Qusəy»də Peyğəmbər (s) nəslinə bağlanır. Amənə şərafətli bir nəsil, etiqadlı bir ailədəndir. Hamı arasında öz böyüklüyü ilə tanınır. Amənə pak, müvəhhid bir qadın olub və haqqında rəvayət vardır. O, atəş haram edilən şəxslərdəndir. «Allah səni nazil edən sülbə, səni doğan bətnə, sənə süd verən döşə atəşi haram edib» hədisin sonu Amənəyə şamildir. («Bihar» 15-ci cild).
Amənə Peyğəmbəri (s) doğduqdan bir müddət sonra ona süd verəcək dayə tutdu. Peyğəmbər (s) dörd il dayənin yanında qalıb, sonra ana qucağına qayıtdı. Amənə iki ildən sonra öz mələksima övladı ilə Mədinəyə qohumlarının yanına getdi. Qayıdarkən xəstələnib, yolda otuz yaşında ikən vəfat etdi. Onu qədim Mədinə və Məkkə yolnun kənarında əbva adlı bir yerdə dəfn etdilər. Həzrət Peyğəmbər (s) məhşur vida həccində anaının qəbrini ziyarət edib, ağladı, başqalarını da ağlatdı. Bu əzəmətli sülb və pak bətn Peyğəmbər (s) kimi bir övlad tərbiyəsi ləyaqətini qazanıb, bəşəriyyətin iftixarı olan bir yadigar qoydular.

BİZİ YETİM QOYAN ATASININ ANASI…

Niyam — Sun, 08 Jun 2008 14:38:00 +0000

Rəbbimizin əta etdiyi Kövsər - Həzrəti Fatimeyi-Zəhra (s.ə.)…
Hər bir müsəlmanın qəlbini xüsusi riqqətə gətirən bir mübarək isim…
Özündə hər mənada insani zirvə kamalları toplamış müqəddəs Anamız…
Öz mübarək gəlişi ilə bir nuraniyyət seli gətirmiş, öz yaşayışı ilə - övlad kimdir, xanım kimdir, yoldaş kimdir, ana kimdir anlayışları ilə yanaşı insan necə olmalı, acla necə rəftar etməli, yetimlə necə davranmalı, haqqı necə tanımalı, haqq uğrunda necə fədakarlıq etməli və bir çox digərin canlı təcəssümüdür Həzrəti Fatimeyi-Zəhra (s.ə.).

Ya Fatimə (s.ə.)! Ey özü və ardıcılları oddan amanda olan!
Ya Fatimə (s.ə.)! Ey varlığına şər və pislik yol tapmayan!
Ya Fatimə (s.ə.)! Ey vücudu uşaqlıqdan elmlə inkişaf edən!
İstər aləmlər üçün rəhmət olaraq göndərilmiş və yaranışın fəlsəfəsi olan bir mehriban atasının və izzət, alicənablıq rəmzi olan anasının hüzurunda ikən, istərsə Əmirəlmöminin Həzrəti Əli (ə) kimi kamil insanın yoldaşlığını edərkən, istər Həsən (ə) kimi helm və səbr çeşməsini, Hüseyn (ə) kimi Aşura qəhrəmanını tərbiyələndirərkən, istərsə də Zeynəb (s.ə.) kimi zalımlar sarayını öz gözəllik görən nurani və işıqlı baxışları ilə titrədən, atasının bir zinəti olan Aqiləyə (s.ə.) müsəlman xanım nümunəsi estafetini ötürərkən - Həzrəti Fatimeyi-Zəhranın (s.ə.) dəyərlı və mübarək vücudu hər mənada canlı bir ibrət və dərsdir.

Ey ana bətnində anası ilə danışan və onunla munis olan!
Ey dünyaya gələn zaman pişgahına Sara, Asya, Məryəm, Gülsüm gələn Zəhra (s.ə.)!
Ey gəlişi ilə bütün dünyanı nurlandıran!
Ey körpə əlləri ilə mübarək Rəsulun (s) başına Məkkə müşriklərinin tökdüyü qum-torpağı təmizləyən körpə bala!

Fatimeyi-Zəhranın (s.ə.) həyatı o həyatlardandır ki, hər anı İslam tarixinin bir parlaq guşəsini, bir vücudi səhnəsini işıqlandırır. Onun həyatının öyrənilməsi Həzrət Rəsulullah (s) və Həzrəti Xədicənin (s.ə.) mübarək ailə quruluşunun mənəvi çalarlarından: övladı Uca Rəbbdən necə diləməni, necə valideyn olmanı, necə gələcək övladın tərbiyəsinə hələ onun dünyaya gəlişindən öncə məsul olma kimi məqamları anladır.
Həzrəti Zəhranın (s.ə.) dünyaya gəlişi əsnasında Allahın Peyğəmbəri (s) Xədicəyə (s.ə.) buyurur: “İndi Cəbrail (ə) mənə muştuluq verdi ki, pak və gül kimi bir qız uşağımız olacaqdır ki, bütün imamlar və məsum rəhbərlər onun nəslindən gələcək”.
Əslində qız sevməyən bir Ərəbistan cahiliyyə mühitinin içində dünyaya Fatimənin (s) gəlişinin imanlı qəlblərdə yaradan bir sevinc - bir İbrahimvari bütsındıran mahiyyətə malikdir. Oturuşmuş cahiliyyə ənənələrinin yalnız nəzəri olaraq deyil, yaşamı ilə dəyişdirən bir Elçinin qızıdır bu - Həzrəti Fatimeyi-Zəhra (s.ə.)…
Hicrət tarixini anma zamanında onu Məkkədə, sonra Əmin Mühəmmədin (s) əmanətlərini qaytarmağa qalan vəfalı Əli (ə) ilə birgə Mədinəyə tərəf hicrət edən görəcəyik.

Ya Mübarəkə! Ey varlığı çox bərəkətlı olan!
Ya Mübarəkə! Ey Peyğəmbərə əta edilən bərəkət zirvəsi Kövsər!
Ya Nuriyyə! Ey bəşəriyyəti əbədiyyətə qədər işıqlandıran nur!
Ya Mənsurə! Ey Allah tərəfindən yardımlanmış və göylərdə adı Mənsurə olan!
Ya Mərziyyə! Ey o kəs ki, Allah-Təala özündən və əməllərindən həmişə razıdır!
Ya Tahirə! Ey o kəs ki, paklığı və isməti haqqında Allah-Təala Qurani-Kərimdə bəyan etmişdir!
Ya Siddiqə! Ey o kəs ki, kamil doğruçudur! Ey o kəs ki, öz sözlərini əməlləri ilə təsdiq etmişdir!
Ya Seyyidə! Ey bütün aləmlər xanımlarının Xanımı!
Ey atasına Əhli-beytdən ilk qovuşmaq ilə müjdələnən xanımların Seyyidəsi!
Ya Zəhra! Ey nurani! Ey parlayan! Ey işıq saçan!
Ya Zəkiyyə! Ey pak! Ey pak ətəkli və iffət rəmzi! Ey bol bərəkət çeşməsi!
Ya Raziyyə! Ey öz Rəbbinin nəsib etdiyinə razı olan!
Ey Azadə! Ey gerçəkdə vücudu azad kamil insan!
Ya Ümmü Əbiha! Ey o kəs ki, onu atası Rəsulullah (s) “atasının anası” adlandırıb!
Ya Haniyyə! Ey öz yoldaşına və övladlarına mehriban xanım!
Ya Bətul! Ey digərlərindən fəzilət baxımından fərqli! Ey Allaha üz tutmuş!
Ya Ümmül-Həsən və Ümmül-Hüseyn! Ey Həsən və Hüseynin anası!
Ya Ümmül-Möhsin! Ey bətnində şəhid edilmiş balanın anası!
“Allah sənin razılığınla və sevincinlə sevinir”

Bir gün Peyğəmbərin (s) zövcələrindən biri ona belə bir sual verdi: “Nəyə görə Fatiməni (s.ə.) bu qədər sevirsən? O, içəri girdiyi vaxt onun üçün ayağa qalxır, yanında otuzdurub əlini öpürsən?”
Peyğəmbər (s) onun cavabında belə buyurdu: “Əgər mənim onu nə üçün sevdiyimi bilsən, sən də onu mənim qədər sevərsən”.
Peyğəmbərimiz Həzrəti Fatiməni (s.ə.) öz vücudunun bir hissəsi hesab edib həmişə belə buyurardı: “Fatimə mənim bədənimin bir parçasıdır, hər kəs ona əziyyət etsə, mənə əziyyət etmişdir, hər kəs də onu sevindirsə, məni sevindirmişdir”.
Həzrəti Peyğəmbər (s) bir gün Həzrəti Fatiməyə (s.ə.) belə buyurdu: “Ey Fatimə (s.ə.)! Allah sənin qəzəbinlə qəzəblənir, sənin razılığınla və sevincinlə isə sevinir”.
Həzrəti Fatimənin (s.ə.) siması, danışığı və hərəkətləri atasına çox bənzəyərdi. Belə ki, Ümmü Sələmə bu haqda belə deyib: “Peyğəmbərə ən çox bənzəyən Fatimə (s.ə.) idi”.
Aişə isə belə deyib: “Danışmaqda Fatimədən (s.ə.) daha çox Peyğəmbərə bənzəyən birisini görmədim”.

Peyğəmbərə (s) qovuşacaq ilk şəxs

Əziz İslam Peyğəmbərinin (s) həyatının son günləri idi. Mübarək başı təqva zirvəsi olsan Əli əleyhissəlamın sinəsi üstündə, əli ilə onun əlindən tutmuş halda. “Atasının anası” - Həzrəti Fatimə (s.ə.) də Peyğəmbərin yatağının yanında oturub mübarək gözləri yaşarmış halda. Atası gözlərini açıb Həzrəti Fatiməni (s.ə.) bu mübarək durumda gördükdə ona buyurur: “Qızım, mənə Quran oxu”.
İslam Peyğəmbəri (s) belə müjdələyir: “İlk kəs ki behiştdə mənə qovuşacaq - Mühəmməd qızı Fatimədir (s.ə.)!”
Amma behiştə əziz atasına ilk qovuşanədək Həzrəti Fatimeyi-Zəhranın (s.ə.) hələ yerinə yetirilməli işləri var. Cocuq ikən mübarək atasının pak vücuduna tökülən toz-torpağı öz körpə əlləri ilə yığışdıran Həzrəti Fatimeyi-Zəhra (s.ə.), sanki indi mübarək İslamın üstünə yığılan toz-torpağı təmizləyir, bədniyyətlərin niyyətini faş edir. Zamanın İmamının (s) haqqını müdafiədə fədakarlığında ikən evində İslamın həqiqiliyini qoruyub saxlayanları yetişdirir. Sonradan İslamın mövcudiyyətinin təmini üçün 25 illik Əlivarı sükut mübarizəsinin ilk aylarının səhnələrinin qəhrəmanıdır Fatimə (s.ə.)…
Hətta bu sükutu da Əhli-beytə (ə) çox gördülər. Təfavütsüzlük və laqeydlik mərəzinə tutulmuş müsəlman toplumunun durumundan istifadə edib haqqın müdafiəsində dayanan əziz İslam Peyğəmbərinin (s) qızı - anamız Fatimə (s.ə.) məlum tarixi şəraitdə şəhadətə yetişir. Şəhadət öncəsi saatlarında, artıq bətnindəki Möhsün balasını şəhid vermiş Həzrəti Fatimə (s.ə.) uşaqlarını öpüb onlarla vidalaşır. Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) o gecə bütün ailəsi ilə vidalaşır - 7 yaşında olan Həsəni (ə) ilə, 6 yaşında olan Hüseyni (ə) ilə, 5 yaşındakı Zeynəbi (ə) ilə, 3 yaşında olan Ümmü Gülsüm ilə…
Son vida isə Əli (ə) ilədir…
Vida! Nə vida!!!
Fatimə (s) qüsl etmək üçün Əlidən (ə) su istəyir. Allahı ilə görüşə təzə paltarla gedir. Üzü qibləyə tərəf uzanmış halda bir az sonra gözlərini yumub öz Rəbbinə qovuşur.
Əli (ə) Fatimənin (s.ə.) vəsiyyətinə əməl edərək ona özü qüsl verir, kəfənləyib dəfn edir.
Amma Həzrəti Fatimeyi-Zəhranın (s.ə.) istəyi ilə onun mübarək qəbrinin yeri gizli qalmalı və bundan heç kimin xəbəri olmamalı idi.

Məzarının yeri nədən gizli saxlanılır?

Hətta şəhadətindən sonra torpağa tapşırıldığı yerinin bilinməməsini də Xanım (s.ə.) gələcək nəsillər üçün bir oyanış təbili olaraq qoyur. İnsanların təfavütsüzlüyü və laqeydliyi hansı cinayətlərə səbəb ola bilər çatdırışı var bu naməlumluqda…
Həzrəti Fatimənin (s.ə.) gələcək nəsillərə bununla deməli bir sözü var…
Nədən Ananın mübarək məzarının yeri gizli qaldı? Nədən İslam Peyğəmbərinin (s) qəlbinin meyvəsi, bədəninin parçası, “atasının anası”nın mübarək qəbri məxfi qaldı? Nə səbəb oldu? Nədən Rəsulun (s) qızı dünyadan şəhid getdi? Bəs müsəlmanlar harada idi?! Bəs onların təvafütsüzlüyünə və laqeydliyinə nə səbəb olmuşdu?
Əslində bu, Aşuraya aparan bir müsibətlərdən idi…
Xanımın şəhadətini anma günlərini - əyyami-Fatimə (s.ə.) günlərini yaşayırıq. Hər bir müsəlmanın özünə veriləcək suallar ən azı bunlardır. Əslində bütün zamanlar üçün vücudi olan, təfavütsüzlük və laqeydlik mərəzindən qurtulmanın vacibliyini anladan bir Şəhid anma günləridir bu. Öz pak qanı ilə sanki nəfəsləri daralmış bir müsəlman camiəsinə davamlı dirilik oksigenlərini vermə ilə səciyyələnən bir İlahi lütfdür bu.
Yalqız qalmış Əli (ə)… Özü qalıb, bir də uşaqları… Bir də ki, barmaqla sayılan saleh bəndələr…

Qadının bütün heysiyyəti onun vücudundadır

Həzrəti Zəhranın (s.ə.) ziyarətində Peyğəmbərə (s) xitabən deyir Əli (ə): “Ey Allahın Peyğəmbəri! Mənə tapşırdığın əmanəti sənə qaytarıram. Başıma gələn bütün əhvalatları qızın sənin üçün olduğu kimi danışacaqdır. Bütün suallarını ondan soruş. O, hamısını sənə deyəcək”.
Böyük İslam mütəfəkkirlərindən birinin anamız Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) haqqında çox mübarək və ürfani bir deyimi var: “Əgər Fatimə (s.ə.) kişi olsaydı - olmazdı. (Zira) əgər kişi olsaydı, Rəsulullahın (s) yerində olardı. Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) insan həqiqətinin hamısıdır. O, bir mələkuti varlıqdır ki, aləmdə insan surətində və qadın surətində zahir olmuşdur. Fatimə (s.ə.) bir qadındır ki, bütün ənbiyanın (peyğəmbərlərin) arzuladıqları ondadır, qadının bütün heysiyyət və şəxsiyyəti Zəhranın (s.ə.) vücudunda təşəkkül tapmışdır”.
Xoşbəxtlikdən, 70 ildən çox bir müddətdə Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) irsi ilə ünsiyyət və əlaqədən çəkindirilməyə rəğmən, günümüzdə də bu qədər məlumatsızlığına və gerçək İslamla az tanış olmasına rəğmən Vətən övladı Xanıma olan məhəbbətini itirməmişdir. Öz qız övladlarını adlandırarkən də fitrətindən gələn Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) eşqinin aşıb daşdığını göstərir Vətən övladı. Artıq illər boyudur ki, Azərbaycan insanı Xanımın adını öz körpələrinə qoyaraq bir şərəfli Zəhra yolçusu olmaq potensiallarını ortalığa qoymuş olur.

Allahım! Bu əyyami-Fatimə (s) günlərində cəmi insanlara Kövsər bərəkətindən bəhrələnmək tofiqini qismət et!
Allahım! Xanımın (s.ə.) yadigarı olan Həzrət Mehdi Sahib-əz-Zamanın (ə.f.) zühurunu tezləşdir, bizləri o Həzrətin zühurunu tezləşdirənlərdən qərar ver!
AMİN!

AİLƏDƏ DAVRANIŞ QAYDALARI

Niyam — Sun, 23 Dec 2007 12:06:03 +0000

Ailə ictimaiyyətin təməl daşı hesab olunur. Əgər bu təməl daşı sağlam və düzgün ailə tərbiyəsi əsasında qoyularsa, pak bir mühitin ərsəyə gəlməsinə zəmin yaradacaqdır. Amma, əgər ailədə təlim-tərbiyə sönük və puç əxlaq əsasında icra olunarsa təbii ki, qeyri insani bir cəmiyyətin formalaşmasına səbəb olacaqdır. Ailədə əxlaq davranışlarını, üç əsas hissəyə bölmək olar:

1-Ər-arvad davranışı;

2-Övlad-valideyin davranışı;

3-Valideyin-övlad davranışı.

1-Ər-arvad davranışı

Ər və arvad, hər bir ailənin qayəsi, mehvərləridirlər. Bu iki mühüm şəxsin mehr və əməyi sayəsində ailə kamilləşir və ictimai mühitdə özünə layiq olan məqamı kəsb edir. Amma çox təssüflər olsun ki, bir çox ailələrdə ər və arvadın etinasız yanaşdığı bəzi məsələlər mühüm problemlərə çevrilir və sonradan bunun qarşısını almaq ya çox çətin, ya da qeyri mümkün olur.

Ər və arvad həyatın bütün”eniş-yoxuşunda” isti soyuğunda” bir-biri ilə şərikdirlər və onlara üz gətirən bütün problemləri aram və düzgün şəkildə həll etməlidirlər. Onlar bağladığı əhd- peymana sadiq qalmalı, bir birinə qarşı maddi və mənəvi köməyi əsirgəməməlidirlər. Özlərinin heysiyyətlərini qoruyub saxlamalı və lazımi kamilliyə çatmaq üçün səy etməlidirlər.

Ər-arvadın əsas vəzifələri

1-Ehtiram:

Ər və arvadın əsas vəzifələrindən biri də bir-birinə qarşı ehtiram etmələridir. Ailədə olan ehtiram və hörmət məcburiyyət üzündən deyil, Allaha və pak sevgi, məhəbbətə xatir həyata keçməlidir. Allah taala Qurani-kərimdə buyurur:

“Biz Adəm övladını ehtiramlı etdik”. (İsra surəsi/80).

Sözsüz ki, Allah-taala yanında ehtiramlı olan bir şəxs digər fərdlərin yanında da ehtiramlı olmalıdır. İmam Baqir (ə) buyurur:

“Ailə quran bir şəxs öz yoldaşını əzizləyib, ona hörmət etməlidir.”

Digər bir hədisdə Allahın Rəsulu (s), ərini qəzəbləndirən və ya xoşhal edən qadınlar haqqında buyurmuşdur:

“Vay olsun o qadına ki, ərini narahat edib qəzəbləndirər və xoş o qadının halına ki, ərini özündən razı edər”.

2-Məhəbbət:

Məhəbbət ailənin davamıdır.Əgər bir ailədə qarşılıqlı məhəbbət, sevgi olarsa şübhəsiz ki, bu ailəni heç bir problem və çatışmazlıq sarsıda bilməz, qurduqları sadə və mənalı həyatlarını heç bir maddi istəklərə qurban verməzlər. Allah-taala, məhəbbəti ər və arvad arasında meyar hesab edərək buyurur:

Biz onların arasında məhəbbət və rəhmət qərar verdik. (Rum surəsi/21).

Əksər hallarda ər və arvad bir-birilərinə olan məhəbbəti dilə gətirməli özlərinin həqiqi sevgilərini elan etməlidirlər. Bu sevgi və məhəbbət elanı onları yersiz bədgümanlıqdan nicat verəcəkdir. Allahın elçisi həzrət Məhəmməd (s) buyurur:

“Qadınlarınıza olan məhəbbətinizi zahir edin, bu halda onların sizə əlaqə və xatircəmliyi çoxalacaqdır”.

Rəsuli-əkrəm (s) digər bir hədisdə qadınların pisixologiyasına işarə edərək buyurur:

“Kişinin qadınına söylədiyi “səni sevirəm” kəlməsi heç vaxt onun qəlbindən silinməyəcəkdir”.

3-Mülayimlik:

Adətən hər bir insan, başqaları ilə şirin, mehriban və mülayim davranmağı özünə borc bilir və hər cür kəskin, tünd və qəzəbli davranmaqdan lazımi qədər çəkinir.

Onların bu əxlaqı hakim olduqları kollektivdə, ictimaiyyətdə səmimi dostluğun mehribanlığın yaranmasına zəmin olar. Allah-taala, Qurani-kərimdə buyurur:

“Ürəyi daşlıq və qəzəb ayrılığa səbəb olur”. (Ali-İmran surəsi/159).

Qətiyyətlə demək olar ki, səmiyyət, mehribanlıq və mülayimlik ailədə daha lazımlı və zəruridir. Dünya xanımlarının seyyidəsi həzrət Fatimə (ə), ümməti mehriban və mülayimliyə dəvət edərək buyurur:

“Sizin daha yaxşınız camaatla mülayim və mehriban rəftar edənlər, ən dəyərliləriniz isə öz həyat yoldaşı ilə mehriban olanlardır”.

4-Güzəşt:

Cəmiyyətdə lazım olan mühüm məsələlərdən biri də güzəşt və əfvdir. Bu gözəl və insani əxlaqın cəmiyyətdə təşəkkül tapması , kin-küdurətin , bədbinliyin və digər rəzil əxlaqların yox olub getməsinə səbəb olur. Mütəal Allah Qurani-kərimdə buyurur:

“Əgər Allah tərəfindən günahlarınızın bağışlanma-ğını istəyirsinizsə, özgələrin nöqsanlarına göz yumun, və onları bağışlayın”. (Nur surəsi/22).

Həzrət Əli (ə) güzəşt və əfvi cavanmərdlik hesab edərək buyurur:

“Özgələrin günahını bağışlamaq cavanmərdliyin nişanəsidir”.

Güzəşt və bağışlamaq ailədə ər və arvad münasibətlərində çox lazımlı və inkar edilməz bir həqiqətdir. Həzrət Əli (ə) bunun zəruriliyini xatırladaraq buyurur:

“Hər bir halda qadınlarla mülayim və güzəştli olun (hətta öz vəzifələrinə əməl etməsələr də) onlarla mehriban və yaxşı davranın. Mümkündür bu yolla onlar da öz vəzifələrini layiqincə yerinə yetirsinlər”.

2-Övlad-valideyin davranışı

Allah taаla Qurani-kərimdə özünün məqam mənzilətindən sonra valideynin yüksək məqam sahibi olduğunu önə çəkir və onlara hörmət etməyi əmr edərək buyurur:

“Allahdan başqasına itaət etməyin və valideynlərinizə yaxşılıq edin.” (İsra surəsi/23).

Ayədən məlum olduğu kimi hər bir şəxs Allaha itaət və ibadət etməklə yanaşı, öz ata-anasının da xidmətində durmalı, onlara qulluq etməli və Allahın əmrinə müxalif olmayan buyuruq və göstərişlərindən çıxmamalıdır.

Valideynlərə xidmət və ehtiram

Bir nəfər Peyğəmbərin (s) hüzuruna gəlib dedi: “Atam və anam dünyadan köçmüşdur. Yenə də onlara yaxşılıq etmək üçün imkan varmı? Həzrət buyurdu:

Bəli. Onlar üçün namaz qil, əhdlərini yerinə yetir, Allahdan günahlarının əfv olunmasını dilə, dostlarının ehtiramını saxla, əlaqələrini kəsdikləri qohumlarla əlaqə yarat.”

İmam Sadiq (ə) “Valideynlərinizə yaxşılıq edin” ayəsinin təfsirində belə buyurur:

“Ata-anaya ehsan və yaxşılıq onlarla mehriban və mülayimliklə rəftar etmək və həmişə xidmətində hazır olmaqdır.”

Rəvayətə əsasən, bir nəfər İslam Pеyğəmbərinin (s) yanına gəlib dedi: “Mənə nəsihət et. Həzrət buyurdu:

Allaha heç zaman şərik qoşma, bu işin cəhənnəm əzabında yanmağına bais olacaqdır. Ata ananın diri və ya ölü olmasından asılı olmayaraq onlara yaxşılıq et…”

Valideynləri özünüzdən razı edin

Allahın peyğəmbəri həzrət Məhəmməd (s) buyurmuşdur:

“Bir şəxs ata anası ondan razı halda sübh edərsə, Allah-taala cənnətin iki qapısını üzünə açacaqdır. Amma ata və ana övladından gecə-gündüz ərzində narazı olarsa, Allah cəhənnəmin dörd qapısını üzünə açacaqdır.”

Həzrət (s) buyurur:

“Cənnətin könül oxşayan iyi beş yüz illik fasilədən hiss olunur, amma qohumlarla əlaqəsini kəsən və ata- anasının qarğışına səbəb olan şəxs heç vaxt o gözəl iyi duymayacaqdır.”

Allahın Rəsulu hicrətə hazırlaşdığı vaxt, bir nəfər ona yaxınlaşıb dedi:

“Məndə sizinlə mühacirət etmək istəyirəm. Amma ata-anam nigarandırlar və onların göz yaşları məni narahat edir.

Peyğəmbər (s) buyurdu:

”Evinə qayıt və onları ağlatdığın kimi də xoşhal et.”

Üç əsas vəzifə

İman Sadiq (ə) buyurmuşdur:

“Üç şeyi tərk etmək heç kəsə icazə verilmir.

1-Dost-düşmənliyindən asılı olmayaraq əmanətə xəyanət etməmək.

2-Kimliyindən asılı olmayaraq əhdə vəfa etmək.

3-Kafir ya müsəlman olmasına baxmayaraq, ata-anaya məhəbbət və xidmət etmək.”

İmam Kazim (ə) buyurur:

“Bir nəfər Peyğəmbərdən (s) valideynin hüququ barədə soruşduqda, həzrət (s) buyurdu:

Övlad onları adı ilə çağırmasın, önlərində yol getməsin, onlardan qabaq oturmasın və övlad elə rəftar etməsin ki, onun ucbatından ata -anasını məzəmmət etsinlər.”

2-Valideyn-övlad davranışları

İmam Səccad (ə) buyurur:

”Övladın haqqı odur ki, uşaq valideynə mənsubdur və onun bu dünyada yaxşı və pis əməllərinə cavabdehdir. Ona yaxşı ədəb öyrətməli, aləmləri yaradan Rəb-bimizi tanıtdırmalı və Allaha ibadətdə ona kömək etməlidir. Yəqin bilin ki, əgər övladlarınıza yaxşılıq etsəniz savab yetişəcək, yox, əgər pislik etsəniz cəzasını görəcəksizniz.”

Hər bir valideyn uşaqlarının təlim-tərbiyəsində ciddi səy göstərməli və bu yolda imkan daxilində əlindən gələni əsirgəməməlidir. Hər bir ailədə tərbiyə olan övlad valideynin, xalqın, millətin gələcəyidir. Əgər övlad layiqli tərbiyə olunub ərsəyə gətirilsə, sabah ölkəsinin keşiyində duracaqdır.

Həzrət Məhəmməd (s) buyurmuşdur.

“Valideynin övlad üzərində hüquqları olduğu kimi övladın da valideyn üzərində qarşılıqlı hüquqları vardır.”

İlkin vəzifələr

Əmirəl-möminin Əli (ə) övladın hüquqlarını belə xatırladır:

“Hər bir atanın borcudur ki, övladına gözəl ad qoysun, gözəl tərbiyə versin və ona Quran oxumağı öyrətsin.”

Digər bir hədisdə İslam Peyğəmbəri uşaqlara namazı təlim verməyi tövsiyə edərək buyurur:

“Övladlarınız yeddi yaşına çatdığı zaman onlara namazı öyrədin.”

Məlumdur ki, namaz və Quran əhval-ruhiyəsi əhatəsində tərbiyə olunan bir uşaq yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra da bu yolu davam etdirəcək və azğın, əyri yollara düşməyəcəkdir. Beləliklə tərbiyə aldığı islam əxlaqına əsasən həmişə valideynlərinin və xalqın xidmətində duracaqdır.

Övladlara qarşı ədalətli olmaq

Valideynin əsas və həssas vəzifələrindən biri də övladları arasında ədalət və bərabərliyi gözləməkdir.

Peyğəmbər (s) bu haqda belə buyurmuşdur:

“Övladlarınıza hədiyyə aldıqda ədalətə riayət edin.”

Başqa bir hədisdə buyurmuşdur:

“Allahdan qorxun və övlad-larınızın arasında insafla rəftar edin, necə ki, sizinlə də ədalətlə rəftar edilməyi xoşlayırsınız.”

Mehribanlıq

İman Sadiq (ə), İslam peyğəmbərindən (s) rəvayət etdiyi bir hədisdə buyurur:

“Allah övladını öpən valideyni mükafatlandıracaq və onları şad edənləri isə qiyamət günü şad edəcəkdir. Peyğəmbər (s): ”Övladları-nızı sevin və onlara məhəbbət göstərin” -deyə buyurmuşdur.”

Övladın ən çox ehtiyac duyduğu hisslərdən biri də ata-ananın nəvaziş və məhəbbətidir. Onlar hiss etməlidirlər ki, valideynləri onlara qarşı səmimi, mehriban və qayğıkeşdirlər. Belə olduğu zaman uşaqlar da hər bir hadisə ilə üzləşdikdə valideynə müraciət edəcək, onların xeyirxah məsiləhətlərinə qulaq asacaqlar.

Valideyn məhəbbətindən məhrum olan uşaqlar, evdə özlərini yad hiss, edir, ailə mühitindən narazı və həmişə məyus, naümid olurlar.

Əqrə ibn Habis Peyğəmbərin (s) hüzurunda İmam Həsəni (ə) öpərkən dedi: Mənin on övladım var. İndiyə kimi onların heç birini öpməmişəm.

Həzrət (s) buyurdu: “Özgələrinə məhəbbət və rəhm etməyənə Allah rəhm etməyəcək.”

İmam Sadiq (ə) buyurur:

”Uşaqlara qarşı heç bir fiziki hədd təyin etməyin, əksinə onları düzgün üsullarla tərbiyələndirin.”

Əhdə vəfa etmək

Valideynlər çalışmalıdırlar ki, övladlarına verdiyi vədləri yerinə yetirsinlər. Əks halda uşaqlar onlara qarşı etinasızlıq edəcək və onların sözlərinə əhəmiyyət verməyəcəklər. İmam Kazim (ə) buyurur:

“Övladlarınıza vəd verdiyiniz sözə əməl edin ki, onlar sizi özlərinin ruzi yetirənləri zənn edirlər.”

Vəs-salamu əleykum və rəhmətullah.