Rəsulullah » Əxlaqı

RƏSULULLAH (S) VƏ XALQLA YAXINLIQ

Niyam — Sat, 18 Oct 2008 11:29:41 +0000

Cəmiyyətin rəhbərləri, xüsusi ilə də siyasi rəhbərlər xalqdan uzaq gəzirlər. Bir növ özlərini xalqdan yuxarı bilirlər. Bu uzaqlığın iki nöqsanı vardır. Bir tərəfdən bu uzaqlıq tərbiyədə mühüm rol oynayan səmimiyyəti aradan qaldırır. Digər tərəfdən qalqın rəhbərlərə öz dərdini deməyə ehtiyacı var. Əgər səmimiyyət olmasa rəhbərlər xalqın dərdini necə bilə bilər? Bu halda böyük bir nöqsan ortaya çıxır.
Üçüncü tərəfdən rəhbərliklə xalqın arasındakı səmimiyyət xalqı onlara bağlayır. Bu bağlılıq olduqda rəhbərlər və xalq birləşir. Həm xalq öz çətinliklərini asanlıqla deyir, həm də müdiriyyət tam agahlıqla öz işini yerinə yetirir. Bu vaxt xalq hökuməti müdafiə edir və müvəffəqiyyət üçün yol açılır. Xalqla rəhbərlik arasında fasilə artıqdca nöqsanlar da çoxalır.
Böyük ilahi peyğəmbərlərin, xüsuilə də həzrətin böyük müvəffəqiyyətlərindən bir xalqa səmimi əlaqədir. Peyğəmbərlər öz sadəliklərinə görə xəmi rəhbər olmuşlar. Ona görə də öz risalətlərinin icrasında daha çox müvəffəqiyyət qazanmışlar. Heç bir rəhbər bu qədər müvəffəq olmamışdır. Allah bu müvəffəqiyyəti tərif edir: «Salam olsun peyğəmbərlərə» («Saffat» 181).
Peyğəmbərlər arasında həzrətin yolu daha da aydındır. O, xalq arasından çıxmış xalqla birgə dayanan dini ictimai, siyasi bir rəhbərdir. Onunla ümmət arasında o qədər dərin bağlılıq vardır ki, onun ardıcılları bir parça eşq və əlaqədirlər. O, ən üstün insan olsa da, özünü xalqdan artıq bilmirdi. O, möminlərlə o qədər səmimi idi ki, onların sözünü qəbul edirdi. Allah-taala da onun bu xasiyyətini tərif edir ki, xalqı bu sayaq dinləmək və xalqa bu sayaq etimad göstərməyin mühakiməsi yoxdur. «Peyğəmbər sizi yaxşı dinləyir» («Tövbə» 61). Fərzanələr fərzanəsi olan peyğəmbərin başqalarının məsləhətinə və təcrübəsinə heç bir ehtiyacı olmasa da onların rəyini qiymətləndirirlər, onlarla məşvərət aparardı. «Xalqın işlərində onlarla məşvərət et, amma qərar çıxaranda qəlbini Mənə tapşır» («Ali-imran» 159). Ardıcılları arasında ən dərin əlaqə yaradan ən səmimi rəhbər Rəsulullah (s) olmuşdur.
RƏHBƏRLİK EVİ
Xalqla o qədər yaxın idi ki, onu özlərindən bilirdilər. Sirlərini onunla bölüşürdülər. Onu qonaq çağırırdılar. Cəmiyyətin ən aşağı adamı onu qonaq çağıranda bu dəvəti açıq ürəklə qəbul edərdi. Onun evi rəhbərlik mərkəzi və xalqın gəlib-getdiyi ev idi. Bu evdə uzun uzadı xalq yığıncaqları olardı. Onun süfrəsi başına toplaşar söhbətləşərdilər. Hətta bu işdə o qədər ifrata vardılar ki, həzrətin rahatlığını pozdular. Amma o kimsədən üz döndərmirdi. Bəziləri o qədər həddi aşdılar ki, Allahdan ayə nazil oldu: «Ey möminlər, Peyğəmbərin dəvəti və icazəsi olmadan onun otağına daxil olmayın, dəvət ediləndə vaxtından əvvəl gedib, yemək gözləməyin. Elə ki yemək yediniz peyğəmbərin evində bir-birinizlə söhbətə başlamayınız. Sizin orada çox qalmağınız ona əziyyət verir. O, isə üzə vurmağa utanır» (“Əhzab» 53). Həzrət o qədər xoş rəftarlı idi ki, xalq onun evində toplanardı. Hansı rəhbər onun kimi xəlqidir?! Hansı rəhbərin evi xalq üçün yığıncaq yeri olub?! Bu sayaq xüsusiyyətlərə yalnız ilahi səfirlərdə rast gəlmək olardı.

RƏSULULLAH VƏ SADƏLİK

Niyam — Sat, 18 Oct 2008 11:27:05 +0000

İnsanda təbii cəhətdən kamillikləri özünə aid etmək istəyir var. Çox vaxt isə insan tamam puç şeyləri kamillik kimi başa düşür. Özündə bir kamal görəndə heyvani təkəbbür meydan sulayır: Mənim malım, mənim vəzifəm, mənim evim, mənim maşınım, mənim elmim, mənim telefonum, mənim…..Çünki bu insan özünü bütün işlərin başında görür. Bu sayaq mənəm-mənəmlik ruhiyyəsi bütün insanların daxilində gizli şəkildə var.
Quran bu ruhiyyəni təhlil edir: Musa (ə)-ın dövründə öz böyük var-dövlətindən sevinən tanınmış varlı Qarun deyirdi ki, mən bu var-dövləti öz elmimlə qazanmışam. («Qəsəs» 78). Bel bir ruhiyyə Allaha iman gətirməmiş insanlara aiddir. Onlar Allahı kamilliklərin mənşəsi bilmirlər. Danışarkən daim «mən» və «biz» deyirlər. Allahı bütün nemətlərin sahibi bilən insan başqalarının yanında özünü sadə və təvazökar aparır. «Mən» sözünü dilinə gətirmir, öz üstünlüklərini gözə çəkmir, özünü başqalarından üstün tutmur.
Peyğəmbər (s) təvazö və sadəlik nümunəsidir. Çünki o ilahi kamilliklərin ifadəsidir və bütün insani dəfərlər onun şəxsiyyətində təcəssüm olunmuşdur. «Öz təvazö qanadını daim yaxınlarının ayağı altına at» («Şüəra» 215). O, özünü başqalarından yuxarı bilmirdi, hansı ki, ən üstün insan idi. Bütün təbəqədən olan Allah bəndələri ilə təvazö ilə keçinərdi. Allah qarşısında da sadəliyi Allahın razılığı üçün idi. «Allahın razılığı üçün qullar kimi təmtəraqsız oturar və yemək yeyərdi». «Alçaqda əyləşər və oradada yatardı» («Bihar» 16-cı cild). «Onun üçün hazırlaşmış oturacaq və yatağa eyb tutmazdı. Nə döşəsəydilər, onun üzərində yatardı. Əgər bir şey döşənməsəydi də torpaq üstünda yatardı» («Bihar» 16-cı cild). «Təkyələnmiş halda yemək yeməzdi». «Libasını və ayaqqabısını özü təmir edər, ev işlərinə köməklik göstərərdi». «Yəhərsiz ulağa minər, tərkinə də adam mindirərdi» («Bihar» 16-cı cild). Yoldan keçənlərə, hətta uşaqlara salam vermək adəti idi. Salam verməkdə kimsə onu qabaqlaya bilməzdi. «Quru yerdə qullarla yemək yemək, əli ilə qoyun sağmaq, bərk pambıq parçadan libas geymək, uşaqlara salam vermək onun qaydası idi». («Bihar» 16-cı cild).
Bu nümunəvi xarakter fərdi və ictimai bəlaların əlacıdır. Məgər bizim əksərimizdə belə eyblər yoxdurmu?! Müəyyən ictimai mövqeyə malik olan bir çoxları uyğun işləri özləri üçün eyb bilmirmi?! Çoxumuz özümüzdən maddi baxımdan aşağıda dayananlarla ünsiyyətdən sıxılmırmı?! Bütün bunlar heyvani hisslərə əyilmək deyilmi?! Peyğəmbər (s) kimi yer üzünün kamil bir insanı müxtəlif səviyyəli insanlarla sadədir. Zahirdən xoş təsir bağışlamayan bu ünsiyyətlər səbəbindən xalq kütlələri onun ətrafına yığışır. Bu hər zaman, hamıya nümunə olası səciyyələrdir və hamını da özünə cəlb edir.

RƏSULULLAH (S) VƏ ZÖHD

Niyam — Sat, 18 Oct 2008 11:15:48 +0000

Dünyaya bağlılıq insan fəziləti üçün qorxuludur. Bu tələlərdən qurtarmaq hər kəsin işi deyil. Əvvəla bu təhlükələri yaxşıca və vaxtında tanımaq lazımdır. Bundan əlavə nəfsə nəzarət bacarığı lazımdır ki, təhlükəni tanıdıqdan sonra onunla üz-üzə gələ biləsən. İnsanın iki çöhrəsi – maddi və ilahi çöhrəsi vardır.
Maddi çöhrə dünyapərəstdir və insanın ötəri ləzzətlərlə aldadır. Dünya həyatı və dünya malı təklikdə faydasızdır. «Taha» surəsində belə buyurulur: «Kafirlərin bəzi zümərlərini sınamaq üçün onlara dünya həyatının zinəti olaraq verdiyimiz mal-dövlətə rəğbət gözü ilə baxma! (gözünü dikmə)».
O zamanki var-dövlət, övlad, minik, məskən, ailə kimi dünyaya bağlılıq təhlükə olur insanı çəkinməyə çağırıblar: «Dünyaya bağlılıq bütün xətər və günahların mənşəsidir» («Bihar» 51-ci cild). O insan nümunə ola bilər ki, bu təhlükələrdən qurtula bilsin. Etibarsız dünyaya diqqət edilməməlidir. Çünki dünyaya bağlı insan öz yersiz istəkləri ilə başqalarının hüququnu pozur. Zahid və dünyaya rəğbətsiz insan bu təhlükələrdən xilas ola bilər.
ZÖHD NƏDİR?
Zöhd o demək deyil ki, insan dünya nemətlərindən faydalanmasın. Çünki bu nemətlərdən düzgün istifadə qorxulu deyil. Allah bu nemətləri insan üçün yaratmışdır. Amma bu nemətlərdən düzgün istifadə etmədikdə Allah zikrinin unudulmasına səbəb olur və insan əbədi axirət həyatından xəbərsiz qalır. Din dünyaya bağlılığı qorxulu sayır. Dünya malından bircə xalçası olan insan bu xalçaya bağlanmaqla dünyagir olar bilər. Amma başqa biri malik olduğu böyük var-dövlətə bağlanmadığı üçün zahid insan ola bilər. Quran zahid insanı belə tanıtdırır: Zahid o kəsdir ki, dünya malı əlindən çıxanda təəssüf etməsin və əlinə dünya malı gələndə fərəhlənməsin. («Hədid» 23).
Zahid insanı onun ruhiyyəsi və həyatından yaxşıca tanımaq olar. Elə bir şey yoxdur ki, onu gizlətməy olsun. dünyaya bağlanmadan Allahdan halal ruzi istəyib çalışan adam dünya malını əldə etmək üçün gecə və gündüz bilməyən insandan tamam fərqlənir. İnsan vücudunun yönümləri çox vaxt uyğun gəlmir. İbadət və zöhd yarananda insan siyasi və ictimai qalmaqallardan uzaq dayanır. Digər tərəfdən siyasət meydanı özü də təbii şəkildə təqvadan uzaqlaşır. Zöhd və siyasəti bir araya gətirmək hər insanın hünəri deyil. Həzrət Peyğəmbər (s) bunların arasında ülfət yaratdı. Belə ki, ibadət mehrabında da onun məqamına abidlər, döyüş və siyasət meydanında qəhrəmanlar heyran qaldılar. Çətinliklər zamanı onun möhkəmliyindən dözümlülük, qüdrətli vaxtı onun səxvətindən əfv və bağışlama xəcalət çəkir.
Həzrət Peyğəmbər (s) siyasət döyüş meydanında ən zahid insan idi. Sadə yaşar, təm-təraqdan uzaq olardı. Onun evi barəsində nəql olunub: «Peyğəmbər (s) elə bir anda dünyadan köçdü ki, həsiri-həsir üstündən salmışdı» («Bihar» 16-cı cild). Onun yeməyi barədə nəql olunub: «Buğda çörəyi yemədi, arpa çörəyindənsə doyunca meyl etmədi». «Dünyadan köçənə qədər süfrəsində arpa çörəyi oldu». («Bihar» 16-cı cild). Onun evinin döşənəcəyi haqqında nəql olunub: «Əba həzrətin xalçası idi!». Həzrət bütün vücudu ilə dünyadan üz döndərdiyini göstərdi. «Nəhcül-bəlağədə» yazılır: «Dünyanı kiçik və həsir sandı, bütün vücudu ilə ondan üz döndərdi. Dünyanın adını öz varlıq səhnəsindən sildi».
ZÖHDÜN TƏSİRİ
Zöhd və dünyaya etinasızlıq insani fəzilətlərin mənşəidir. Zahid insan zülm və təcavüzdən, Allah qarşısında üsyan etməkdən uzaqdır. Zöhd və dünyaya etinasızlıq insanı müxtəlif bəlalardan, təkəbbürdən, məqamətpərəstlikdən və digər pis sifətlərdən paklayır. Peyğəmbər müsəlmanların bütün işlərinə rəhbər olduğu zaman ən zahid bir insandır. Bütün şiələr onun əlindədir və istədiyi şəkildə istifadə edə bilər. Onun zöhdü hamı üçün, xüsusi ilə müsəlman rəhbərlər üçün bir örnəkdir. Peyğəmbərlərin zahidanə həyatı bəşəriyyət üçün nümunəvi ölçülərdir. Bu ölçü peyğəmbərdə elə bir şəraitdə zühur edir ki, bütün imkanlar onun ixtiyarındadır. Belə bir anda buyurur: «Mən öz risalətim müqavilində heç nə istəmirəm» («Şura» 23). Rəhbərlik şəraitində öz zahidanə həyatı ilə zəif insanlar arasında yaşayır. Bu onun xalq arasında sevilməsinin rəmzidir. Bu xüsusiyyət müvəffəqiyyət rəmzi olub, başqalarına təsir edir. Peyğəmbərlərin bu sayaq həyatı xalqın dilində gəzir. Bu işdə xalq özü hakimdir. Çünki bu zahidliyə özləri şahiddirlər və peyğəmbərlərdən din, həyat dərsi alırlar.
RUHANİLƏR PEYĞƏMBƏR (S) VARİSİDİRLƏR
Yuxarıda deyilənlər peyğəmbərlər və onların varislərinə aiddir. Ruhanilər isə peyğəmbər və varislərin canişinidirlər. «Din alimləri peyğəmbər canişinidirlər». («Üsule-kafi» 1-ci cild). Ruhaniyyət daim ümumi imkanlara malik olmuşlar. Bütün dövrlərdən bu imkan olsa da ondan düzgün istifadə edilməmişdir. Ruhaniyyət özü də kiçik faydalarla kifayətlənmişdir. Amma onlar layiqli peyğəmbər varisləri kimi xalqı cəzb etmiş, xalq da onları sevmişdir. Xalq onların dindarlığından ilaham almış, onların düzlüyünə inanmış, onların sadə həyat tərzinə şahid olmuşlar. Lakin bir dəstə qərbpərəst bu zahidanə həyatı onlara çox görmüşlər və öz zəhərli dişlərini onların sadə süfrəsinə sancmışlar. Onların haqqında böhtanlar demiş, onları din, düzlük alverində təqsirləndirmişlər.
Bu sözlər təzə söz deyil. Keçmişlərdə nəfs və ya avamlıq üzündən ruhanilər qınanmışlar. Ziyalılıqdan danışmış, özlərini mədəniyyət və siyasət yaradıcısı bilmişlər. Hansı ki, bu insanlar öz gözəl və iti qələmləri ilə əslində ilahi nemətlərə naşükürlük edirdilər. Axı ruhanilər Allahın əmanətini qorumuşlar. Onların arasında nöqsanlar olsa da bu nöqsanları dostcasına tənqid edib aradan qaldırmaq lazımdır. Acı söz və dildən isə heç bir nəticə gözləmək olmaz.

İSLAM PEYĞӘMBӘRİNİN (S)ƏXLAQI

Niyam — Tue, 20 Nov 2007 08:15:11 +0000

İnsanların hidayәt kitabı Qur`ani-kәrimdә oxuyuruq:

“Şübhәsiz (siz müsәlmanlar üçün) Allah elçisi (Hәzrәt Məhәmmәd) әn gözәl vә layiqli bir nümünәdir, (әlbәttә) Allaha vә Qiyamәt gününә inanan vә Allahı daha çox yad edәnlәr üçün.”[1]

Qeyd olunmuş ayәyә әsasәn, müsәlmanlar üçün әn yaxşı nümunә vә ülgü Hәzrәt Məhәmmәd (s) vә onun rәftarlarıdır ki, bu rәftarlar isə insan hәyatının hәr bir sahәsinә şamil ola bilər.

Hәzrәt Məhәmmәd (s) vәfatı vaxtı belә buyurmuşdur:

لاَ نَبِىَّ بَعْدِى وَ لاَ سُنَّةَ بَعْدَ سُنَّتِى…

“Mәndәn sonra bir Peyğəmbər gәlmәyәcәk vә mәnim davranışımdan sonra ayrı bir davranış olmayacaqdır… ”

Hәzrәt Məhәmmәd (s) digər bir hәdisdә buyurur:

أَدَّبَنِى رَبِّى فَأَحْسَنَ تَأْديِبِى

“Rәbbim mәni daha gözәl әdәblә әdәblәndirmişdir. ”

Digər bir hәdisdә isə buyurulur:

خَيْرُ السُّنَنِ سُنَّةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ.

“Davranışların daha üstünü, hәzrәt Məhәmmәdin (s) davranışıdır. ”

Gördüyünüz kimi qeyd olunmuş ayә vә hәdislәr bizi hәzrәt Məhәmmәdin (s) davranış vә rәftarlarına әmәl etmәyә dә`vәt edir.

Lakin müsәlmanların çoxunun o hәzrәtin (s) davranışları vә rәftarlarından kifayәt qәdәr xәbәri yoxdur. Elә buna görә hәzrәt Məhәmmәdin (s) rәftarlarından bir neçәsinә işarә etmәyi qәrara aldıq.

Hәzrәt Məhәmmәdin (s) davranışı barәdә çoxlu kitablar yazılmışdır. Lakin yaşadıfınız әsrdә yazılmış әn dәyәrli kitab, böyük İslam filosofu Әllamә Tәbatәbainin (rә) yazdıfı «Sünәnun-Nәbi» - (Peyğәmbәrin davranışları) kitabıdır.

Әllamә Tәbatәbai (rә) bu kitabda hәzrәt Məhәmmәdin (s) müxtәlif hәyat sahәlәrindә olan davranış vә rәftarını rəvayət əsasında nəql etmişdir.

Hәmçinin o, «Әl-Mizan» adlı təfsirinin 6-cı cild, Maidә surәsinin 116-120-ci ayәlәrinin tәfsirindәn sonra gәlәn hәdis vә rәvayәt bölmәsindә dә hәzrәt Məhәmmәdin (s) bir sıra rәftarlarını qeyd etmişdir.

Burada hər iki kitabdan istifadә edәrәk, hәzrәt Məhәmmәdin (s) ‏‏‏bir neçә rәftarı vә davranışını diqqətinizə çatdırırıq:

1- Hәzrәt Әli (ә) buyurur: Hәzrәt Məhәmmәdin (s) mə`sum (günahsız) olmağına baxmayaraq, Allah qorxusundan ağlayırdı və onun göz yaşları namaz qıldığı yeri yaş edirdi.

2- Hәzrәt Məhәmmәd (s) hamıdan gec әsәblәşәrәk hamıdan da tez razı olurdu. Hәmçinin o hәzrәt (s) xalqa qarşı daha mehriban, daha xeyirxah vә daha xeyir verәn idi.

3- Hәzrәt Məhәmmәd (s) danışarkәn tәbәssüm edәrdi.

4- Hәzrәt Məhәmmәd (s) mö`minlәrlә (onları sevindirmәk üçün) zarafat edәrdi. (Lakin o hәzrәtin zarafatları öz həddində və doğru idi).

5- Hәzrәt Məhәmmәd (s) heç vaxt göz vә qaşla işarә etməzdi.

6- Hәzrәt Məhәmmәd (s) bir şeydәn narahat vә qəmgin olduqda ibadәtә üz gәtirər və namaz qılardı.

7- Hәzrәt Məhәmmәd (s) öz ailәsi vә övladlarına hörmәt edәr vә onlarla mehribanlıqla rәftar edәrdi.

8- Hәzrәt Məhәmmәd (s) hәmişә sadә vә tәmiz paltarlar geyinәrdi. (O hәzrәt namaz qılarkәn qara rәngli әmmamәsini başına qoyardı.)

9- Hәzrәt Məhәmmәd (s) әmmamә, ayaqqabı vә әbadan başqa qara vә qırmızı rәngli paltar geyinmәzdi.

10- Hәzrәt Məhәmmәd (s) evindә bir cüt göyәrçin vә rәngi ağ olan bir xoruz saxlayırdı.

11- Hәzrәt Məhәmmәd (s) arxa üstә yatır, yataq yerinә girәndә, Allahın adını çәkir vә yataq yerindən qalxdıqda, Allaha şükr edәrdi. Hәmçinin O, hәzrәt (s) yatmamışdan öncә, «Ayәtәl-kursi”ni oxuyardı.

12- Hәzrәt Məhәmmәd (s) hәmişә tәvazökar olub, heç vaxt tәkәbbürlük etməzdi.

13- Hәzrәt Məhәmmәd (s) nar yedikdә, heç vaxt onun parasını başqalarına verməzdi. (Başqalarına bütöv narı təklif edərdi).

14- Hәzrәt Məhәmmәd (s) su içmәzdәn öncә «Bismillah» deyir vә suyu üç nәfәsә içirdi. Su içdikdәn sonra isә «Әlhәmdulillah» deyərdi.

15- Hәzrәt Məhәmmәd (s) yediyi yemәyi lazımınca çeynәdikdәn sonra udardı.

16- Hәzrәt Məhәmmәdin (s) yediyi әsas yemәk, xurma, süd vә hәlim idi.

17- Hәzrәt Məhәmmәd (s) balı çox sevirdi.

18- Hәzrәt Məhәmmәd (s) heç vaxt yemәyi isti-isti yemәz, onu soyutduqdan sonra yeyәrdi.

19- Hәzrәt Məhәmmәd (s) yaflı yemәk yedikdәn sonra vir az su içərdi.

20- Hәzrәt Məhәmmәd (s) qurbanlıq bayramında iki qoç kәsərdi.‏ (Onların birini özü tәrәfindәn, digərini isә ümmәtinin yoxsulları tәrәfindәn qurban kәsirdi).

21- Hәzrәt Məhәmmәd (s) acmamış yemәk yemәz, doymamışdan öncә süfrәdәn qalxardı.

22- Hәzrәt Məhәmmәd (s) xәstәlәrә dәyib, onların halını soruşardı.

23- Hәzrәt Məhәmmәd (s) cәnazәni (ölünü) müşayiәt etdikdә, az danışar, qәm vә kәdәr içindә olardı.

24- Hәzrәt Məhәmmәd (s) hüzür düşmüş evә üç gün yemәk bişirib, aparmafı göstәriş verərdi.

25- Hәzrәt Məhәmmәd (s) özündәn qan aldırır, başı afardıqda isә qaşlarını yaf ilә sürtürdü.

26- Hәzrәt Məhәmmәdin (s) qızması olduqda, şәkәri soyuq su ilә qatışdırıb içirdi.

27- Hәzrәt Məhәmmәd (s) hәr gün üç dәfә dişlәrini yuyardı: 1- Yatmazdan qabaq; 2- Namaz vә dua üçün yuxudan ayıldıqdan sonra; 3- Sübh namazı üçün mәscidә getmәzdәn öncә.

28- Hәzrәt Məhәmmәd (s) bә`zi vaxtlar zöhr vә əsr, həmçinin məğrib vә işa namazlarını bir-birinin ardınca qılır, bә`zi vaxtlar isә onları müəyyən fasilə ilə qılırdı.

29- Hәzrәt Məhәmmәd (s) namaza durduqda, rәngi qaçır vә o hәzrәtdәn (s) yanıqlı sәslәr eşidilirdi.

30- Hәzrәt Məhәmmәd (s) namaz vaxtı әsnәdikdә sağ әlini ağzının önünә tutardı.

31- Hәzrәt Məhәmmәd (s) tәzә meyvә gördükdә, onu әlinә alaraq, öpüb gözlәri vә dodaqlarına qoyur vә dua edərdi.

32- Hәzrәt Məhәmmәd (s) qәbristanlıq yanından keçdikdә, onun әhlinә dua edərdi.

33- Hәzrәt Məhәmmәd (s) hәr namazdan sonra mәxsus dualar oxuyurdu.

34- Hәzrәt Məhәmmәd (s) heç vaxt әmanәtә xәyanәt etməzdi. (Hәtta iynә vә sapı belә öz sahibinә çatdırırdı).

35- Hәzrәt Məhәmmәd (s) həmişə Allahı yad edәrdi.

36- Hәzrәt Məhәmmәd (s) başqalarına verdiyi vә`di özü üçün borc sayırdı.

37- Hәzrәt Məhәmmәd (s) o qәdәr әtir vururdu ki, müsəlmanlar uzaqdan o hәzrәti (s) әtir iyindәn tanıyardılar.

38- Hәzrәt Məhәmmәd (s) evindәn gedәn qonağı evin qapısına qәdәr ötürərdi.

39- Hәzrәt Məhәmmәd (s) Allah yolunda verdiyi şeyi heç vaxt geri almazdı.

40- Hәzrәt Məhәmmәd (s) sübh açılarkәn әlini uşaqların başına çәkәrdi.

——————————————————————————–

[1] Әhzab surәsi, ayә 21